Doctor Besi-Medical Information: Humanizmi ne pergatitjen e mjekeve te rinj

Nder defektet e mesim-dhenies ne mjekesi eshte metodologjia rigjide; ka keq-harmoni mes menyres si jepet/kerkohet njohuria, diseminimit ex-cathedra e absorbimit nga studentet, mes shkences dje e c'kemi ne dispozicion sot. Nisur se: (a) teknika mesimit ka ngelur e pa ndryshuar ne 150 vitet e fundit (b) mjekesia si fushe eshte e ngarkuar (c) pedagoget veprojne si jane tranjuar (d) mungojne individet inspirues dhe elastike (e) autoritetet gjithmone jane te fundit te ushtrojne ndryshime; studentet detyrohen te punojne me ato qe u jepen.

Historiku dhe ecuria e mjekesise nder shekuj e gjenerata s’mesohet me disa permendje kursore emrash, ditelindje e vdekje e as kuota te shkencetareve te medhenj; ata duhen dhene permes jetes, punes e sakrificave individuale.

Te marrin Luis Paster-in, fare lehte mund te thuash eshte babai i kesaj e asaj fushe, zbuloi kete e la pas ate, ne fund? Nese jep nje leksion te vecante me kontekst ne mjekesine e kohes veshtiresite e mungesat ekstreme, mentalitetin e kundershtite qe kaloi (gazetat e kohes talleshin me te) kupton me mire – se shkenca nuk eshte zgjidhje magjike por rrugetim pa fund dhe me shume deshtime e dhimbje.

Ndodhi te tilla inspirojne, kalisin durimin e farketojne karakterin e mjekut te ardhshem, i cili/e cila, do kene nje dite a periudhe ne profesionin e tyre, kur 'do ngecen, do ndihen te deshperuar e te pashprese'

Kryesorja ne kete metodike eshte ‘kujtesa’ Njerezimi meson mes historise e shembujve personale, jo duke forcuar leksione pa fund e perseritje pa kuptim. Keshtu per antikitetin, periudhen e arte Islamike ne mjekesie, mjekesine Anglo-saksone dhe shkollen Gjermanike te Europes Qendore. Lidhjet duhen spontane e graduale, pasi me jeten e individeve te medhenj, studentet e mjekesise mesojne terminologi, efektet e barnave, teknikat e aparaturat; dhe do behen me te shkathet duke eskploruar mundesi te reja kur protokollet te lene ne balte.

Disa shkolla te mjekesise ne bote e kane kuptuar dhe po japin leksione arti. Penn State College of Medicine eshte shkolla e pare ne Amerike me Departamentin e Humaniteteve Mjekesore qe nga 1967. Studentet mesojne literature, art, etike, drame; e skenare reale te vendim-marrjes ne mjekesi.

Ne Columbia University subjektet ne vitin e I-re te shkolles, variojne nga poezia te vallzimi. Keto menyra te reja sot jane perfshire ne shkolla elitare te mjekesise, si ne Harward, Texas etj. Kam vene re ne disa raste, [sidomos ceshtje celebre te mediatizuara e te ngarkuara me emocione jo-pozitive, s’do permend emra] ku mjeket qe dalin per te shpjeguar dicka per publikun lene shume per te deshiruar.

Ata mund te jene ne komande te fakteve por nga gjuha trupore, toni i zerit, menyra e te shprehurit dhe mungesa e elokuences, nuk te bindin. Sidomos sot qe informacionin e gjen cdo individ, menyra si e prezanton dicka ka shume rendesi. Veren se nje pyetje e gazetarit, jua devijon krejtesisht 'trenin e mendimeve' duke mos arritur te projektojne konfidencen qe pret publiku nga profesioni.

Mund te them, se 1 ne 100 mjeke do ish adapt ti qendronte ‘nje sulmi brutal nga nje avokat i mire’ Kjo me shume si ‘dhunti karakteri e talent natyror’ se sa si nje profesionist. Pse ndodh? Se shkollat e institucionet mjekesore; NUK I PERMENDIN FARE GABIMET NE MJEKESI, tentojne te shmangin policine, prokurorine, gjykatat e si te veproje nje mjek kur e therrasin deshmitar. Aq me pak si Edukator Publik.

Nisur se, ‘mjekesia eshte dhe shkence por dhe art’ mjeku qe deshmon nuk mund te jape pergjigje me 100% siguri, sic ben nje inxhinier a matematikan, kjo komplikon ceshtjet me tej duke lene zbuluar deshmine e deshmitarin. Zgjuarsia, transparenca e informacioni i sakte; jane zgjidhja per te ndryshuar mentalitetin; si konceptohet mjekesia ne teresi e ne ceshtje te mprehta ne vecanti, per publikun e zakonshem.

Studentet duhen inkurajuar te shkuajne tregime, ese, pershtypje, poezi e si ndihen ne disa raste [p.sh kur vdes i semureri, gjate nje autposie etj etj] pasi stimuli ne vazhdim, gjate 5-6 viteve shkolle e ne pune, do e ule empatine e tyre. Motoja e shkollave tona mjekesore duhet te jete: “Ketu pergatiten Njerez qe do Kurojne Njerezit” (Jo automate)

Ne zyra, klinika e spitale, ka momente mondane te cilat ndryshojne pergjithmone jeten e nje njeriu; diagnoze me leucemi, operacion i veshtire, mjekim i gabuar, vdekje e nje te semuri; mjeket duhet te pergatitet si te reagojne, te ndjekin ecurine, bisedojne me pacientet e familjaret, dhe, te projektojne njohurite e kujdesin ne forma sa me njerezore.

Pse shkollat me te mira te mjekesise ne bote,

po adoptojne keto teknika dhe po ndryshojne

metodologjine ne mesim-dhenie...