Doktoret ne Literaturen Boterore

Ne punime te meparshme te DBMIkam shkruar per mjeke qe para, gjate e pas profesionit, jane bere shkrimtare te shquar. Literatura e prodhuar nga keta individeve ka ndryshim te qarte mes (a) shkrimit reflektiv, instrospektiv e vete-analizues, dhe (b) krijues, si metode per te perfeksionuar aftesite didaktike e ato klinike.

Kete radhe do sjell doktoret si karaktere fiktive, te cilet kane pushtuar imagjinaten e publikut. Ata mund te jene paragone te moralit ose individe te djallezuar, jete-shpetues ose kriminele; ekzakt sic kemi mjaft shembuj nga jeta sot dhe historia dje.

1. Dr. Yuri Zhivago (Dr. Zhivago nga Boris Pasternak) Mjek e poet, jeton kohen e turbullt mes Revolucionit te pare ne Rusi (1905) e Luftes Civile. Ne Bashkimin Sovjetik nuk u lejua publikimi por doli ne Europe ne vitin 1957. Pasternaku mori cmin Nobel (1958) dhe kjo turperoi udheheqjen komuniste te kohes. Ne 1965 David Lean ben filmin me te njejtin titull, ku Yuri Zhivago luhet nga Omar Sharif ndersa Lara Guishar nga Julie Christie. 

2. Dr. Hannibal Lecter (Red Dragon nga Thomas Harris) Mjek psikiater qe me pas behet vrases serial e kanibal. Dr. Lecter eshte ne personazhet me negative ne historine e letersise. Mendja e tij djallezore dhe e traumatizuar, perdor ndodhite e shkuara - familja e vrare gjate nje bombardimi, motra e vogel e torturuar, ai cohet ne jetimore, me pas ben vrasjen e pare ne France e shkon ne Amerike per studime - si shtyse per hakmarrje dhe pasi ja arrin kesaj, ne vitet 70-te vret 9 individe. Harris pershkruan me mjeshteri karrieren kriminale te nje psikopati me inteligjence te larte.

3. Dr. Victor Frankenstein (Frankenstein nga Mary Shelley) Shkenctari qe devijon nga misioni i tij si personifikim i cmendurise. Mund te thuhet se mjekut qe i mungon etika e shkel cdo rregull, ben gjithshka pa pyetur pa pasojat. Keshtu ai krijon monstren e Frankenshtanjit. 

4. Dr. John H. Watson (A Study in Scarlet nga Arthur Conan Doyle) Rrefimtari i te gjitha aventurave te Sherlok Holmist (pervec 4) banon ne nje apartament me kete te fundit ne 221B Baker Street, analitik e ne kontroll te fakteve shpesh ndihmon dedektivin Holmes – I cili arrin konkluzionet – per te zgjidhur mistere te ndryshme.

5. Dr. Henry Jekyll (The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde, Robert Louis Stevenson) Te gjithe kemi degjuar per dy polet e kunderta, qe perdoren si sinonim i nje personaliteti te dyzuar. Dr. Jekyll kerkon te mbaje nen kontroll anen e tij djallezore - Mr Hyde. Megjithese doktori mundohet te jete njeri i mire, perfshihet ne vepra bamiresie e lufton alter-egon brutale, ai s’arrin ta ndaloje dot metamorfozen fatale.

Disa mjeke te tjere qe njihen nga lexuesit e literatures boterore, 

sjelle sipas titujve e autoreve ne Anglisht.

1. Doctor of Physic (Canterbury Tales, Geoffrey Chaucer)
2. Dr. Pangloss (Candide, Voltaire)
3. Dr. Edward George Armstrong (And Then There Were None, Agatha Christie)
4. Dr. Andrei Ragin (Ward 6, Anton Chekhov)
5. Dr. Andrew Manson (The Citadel, A.J. Cronin)

6. Dr. Harry Wilbourne (The Wild Palms, William Faulkner)
7. Dr. Allan Woodcourt (Bleak House, Charles Dickens)
8. Dr. Finlay (Country Doctor, A.J. Cronin)
9. Dr. Moreau (The Island of Dr. Moreau, H.G. Wells)
10. Dr. Julius No (Dr. No, Ian Fleming)

11. Dr. Faustus (The Tragical History of Dr. Faustus, Christopher Marlowe)
12. Dr. Charles Bovary (Madame Bovary, Gustave Flaubert)
13. Dr. Tertius Lydgate (Middlemarch, George Eliot)
14. Dr. Dick Diver (Tender is the Night, F. Scott Fitzgerald)
15. Dr. Bernard Rieux (The Plague, Albert Camus)
.

Mendja njerezore ne shume forma pershkruan galeri personazhesh. Literatura arrin ate qe se ngerthen nje artikull e bisede, duke dhene dinamiken e protagonisteve, mekanizmat shtyese dhe rrethanat qe bejne nje individ [doktorin] te sillet ne nje forme a nje tjeter.

Nese do shtoja tjeter do ishte 6. Dr. Abraham Van Helsing (Dracula, Bram Stoker) Doktor Hollandez qe gjuan vampiret. Studenti I tij John Seward e pershkruan keshtu: “ ne dukje arbitrar, ai e di cfare flet me mire se cdokush tjeter. Eshte filozof dhe metafizik, e nje nga shkencetaret me te avancuar te kohes, dhe une besoj se ai eshte mendje-hapur. Ka nerva te hekurta dhe vendosmeri te patundur, vete-kontroll e tolerance te virtytshme, zemren e mire dhe shpirt human; jane mjetet e tij per punen fisnike, qe ne teori e praktike, po ben per njerezimin.

Ka doktore te mire e heroike, vete-sakrifikues e me shpirt te jashtezakonshem, sic dhe mjeke te dobet, te korruptuar e qe shkojne ne akte kriminale; sido te mendosh, lexues, do te lija me nje keshille: - Nuk ka te ‘keq te keq’ e as ‘te mire te mire’ ne nje moment te caktuar, cdo individ ka potencialin te beje dicka, qofte per mire a keq, pavaresisht te shkuares dhe personalitetit te tij. 

(i.e. mjeku si cdo njeri eshte karakter kompleks)

The Doctor in Literature: Satisfaction or Resentment? Prof. Solomon Posen [Australian] ka dhene leksione ne endokrinologj ie mjekesi te pergjithshme permbi 3 dekada, meqe shkollimin fillestar e ka pasur per letersi ka bere nje permbledhje (monumentale) me titull, Doktori ne Letersi: mirenjohje apo hater-mbetje (inat) Po ashtu, ka shkruar mbi 130 punime te tjera.

Doktore, si personazhe te letersise boterore
© DBMI 2014-2017 all rights reserved