“Shendetesia Publike - duhet te thyhet qe te rregullohet”

Nuk flas per vitin 0, as antagonizmin standart ‘Ne dhe Ata’ Nuk eshte nevoja te shpiket rrota por me mend me koke dhe kembe ne toke, duke ruajtuar ate qe krijuam me mund; te ndalojme hemorragjine drastike ne fillim, te vete-riparohemi dhe te ecim perpara ne kete sektor vital 

Tashme eshte e qarte se shendetesia publike ne Shqiperi ka kaluar te pakten 1/3-en en e rruges drejt deshtimi_sistemik; keq-manaxhimi, mungesa e eficences, humbja totale e besimit publik; shperdorime, firo, korrupsion; mungese vizioni, disipline e planifikimi, lidershipi inadekuat e sherbim-dhenia jo optimale; pagat e uleta, dhuna e abuzimi ndaj personelit, mungesa e sigurise ne pune dhe morali i dobet’ kane kontribuar te gjitha nga pak, dhe te tera se bashku; ne situaten ne te cilen ndodhet ky asset kombetar, ku personeli eshte i de-motivuar e i tej-lodhur, ndersa publiku eshte ashpersisht antagonist ndaj tyre e i paqarte ne detyrime dhe te drejta. 

Jam disa here ne rekord publik: “nese nuk ka nje nderhyrje te plote, strategjike e ne disa nivele, para vitit 2035, shkaterrimi i shendetesise publike do jete i pashmangshem, dhe para vitit 205 pasojat do rezultojne katastrofike, ku do ndikohet seriozisht: 

(a) jetegjatesia_mesatare e popullates, dhe 

(b) demografia e kombit. 

Ka ngelur vetem nje rruge, si fillim duhet thene se politikat shendetesore i ben pushteti aktual, mes partive e programeve te tyre [ashtu duhet te jete, pasi marrin voten popullore] ne ane tjeter duhet kuptuar se ka ‘kontroll politik fillestar por nje kaos endemik ne praktike’ Keshtu nuk mund te vazhdohet me ne vendin me te varfer te Europes; me ikje masive te personelit neper bote dhe mungesa drastike e paga shume te uleta. 

Politika duhet te mbaje kontrollin por jo si me pare. Spitalet shqiptare nuk jane per sfilata dhe background ne prerje-shiriti as vizita ministrash, politikanesh e krye-ministrash; qe hyjne e dalin si ne nje klub te zakonshem. Rezulatet tregojne se ne 3 dekada nuk ka pasur nje minister te vetem efektiv e me vision, te gjithe politikanet/ drejtues te shendetesie jane provuar te dobet, inadekuate e kane lene pas efekte te demshme; shkallen sa dhe si per secilin nuk mund ta mas une sot por by en large (sic) nje nder fushat me vitale te vendit eshte kthyer ne disaster (sic) 

Ka ardhur koha qe politika te dorezoje kontrollin direkt duke hartuar nje program per Shendetesese Publike; si nje organizem i pavarur ne funksionin e saj; bota ka disa shembuj te tille. 

Do jap nje version te thjeshte – pasi duhet te mbahet sa me i qarte ne keto nivele. 

1. Te njihet me akt Parlamentar Shendetesia Publike, si institucion shteteror me vete natyrisht i lidhur me Ministrine e Shendetesie por me autonomi te plote! 

2. Ecuria, manaxhimi, personeli te kene nje charter te vecante; te mos jene nen kercenimin e politikes ditore dhe ne presion te vendin te punes apo konformim ne mikro-manaxhime 

Sh. P. Sh – duhet te ndahet ne truste_shendetesore te pakten 4-6 te tilla me pergjegjesi rajonale bazuar ne kerkesat qe kane; brenda nje sistemi unifikues me agjensite qe rrine ne majte te structuresk 

Jane disa shtete ne bote qe kane bere reforma me sukses, prej te cilave 3 jane ne Europe, 2 nder ta kane arritur permiresime sasiore e cilesore; pa_fonde_shtese. Vizioni e organizmi, manaxhimi dhe eficenca ne sherbim, perdorimi optimal i burime njerezore dhe nje llogjistike e bazuar ne aspektin praktik; jane celesat e suksesit, [karta nga e-Arkivat e #DBMI_2016 ]

Ka vende qe kane bere ri-organizim total [si Kosta_Rika] e ne 10-15 vite kane ndryshuar rruge plotesisht duke bere ndryshime radikale [kete e kam sjelle qe ne 2016 te DBMI] Analogjite nuk jane kurre perfekte por duhet nje organizem si te themi policia e Shtetit – ku shendetesia publike te kete metodologjine e saj funksionale dhe pavaresine operacionale ne nivel rajonal/ qarku. 

Skema e ri-organizmit te Shendetesise Publike Shqiptare, Sh.P. Sh, e cila duhet
(a) te jete e pavarur dhe
(b) e ndare ne Truste Shendetesore,

[1.] Drejtoria e Standarteve ne Sh. P. Sh, do kete pergjegjesi per manaxhimin ne nivel kombetar, me national guidelines (sic) ne standarte, permiresime e drejtim total, kontrolle, mire-manaxhim dhe akauntabilitet (sic) Nje board i vecante ku marrin udhezimet bordet rajonale. 

[2.] Agjensia Rregullatore & Inspektoriati i Kualitetit te Kujdesit Mjekesore; qe se bashku me monitorim ne rang shteteror dhe rajonal mbron interest e pacienteve. Keta do mbikqyrin dhe ofrojne mendimin ne fushat kryesore te shendetit te vendit. 

[3.] Trustet Rajonale. Shqiperia mund te kte 4-6 te tilla, te cilat jane pergjegjese per financat, kualitetin, manaxhimin operacional dhe mbeshtetjen ne sistemin e zones se tyre per 4-6-800.000 paciente. Ka shume rendesia pavaresia e trusteve, asi do jene ata qe kujdesen per sherbimin cilesor ne te gjitha hallkat e hapesires gjeografike qe do kontrollojne. Komisionet Integrale te Sherbimit , lidhin trustin rajonal me autoritetet lokale dhe sherbimet per te cilat ka nevoje zona ne afat te gjate. 

[4.] Rrjeta e Sherbimit Paresor - Mjeket/ Klinikat e Familjes. Network-u i Sherbimit Paresor, ben lidhjen e klinikave/ mjekeve te familjes me komunitetin, sherbimet sociale dhe sektorin e vullnetareve dhe te bamiresise. Keta duhet te marrin prioritet, te shperblehen sipas punes dhe te kene autoritetin qe meritojne si gatekeepers [sic] te sistemit shendetesor, pasi ~80% e punes te se gjithe Shendetesie Publike bazohet ne to. 

*** 

Ky eshte nje projekt-ide pa hyre ne detaje pasi nuk kam te dhenat e plota te sistemit dhe as nuk te behet me teper ne kete moment por duhet thene se Trustet jane zgjidhja e fundit para nesh qe do krijojne dhe nje konkurrence te mire brenda shendetesie publike, do jene pergjegjes per personelin, punesimin, standartet, mire-mbajtjen e me kohen te krijohen qendra rajonal per traumen, specifike per urgjencen, natyrsht duke mbajtur lidhjet me Tiranen por duke e liruar QSUT dhe Traumen ne Spitalin Ushtarak [ish] nga mbingarkimi qe ka sot. [1 shtet s’mund te kete vetem 1 qender traume per 3 milione banore] 

Besoj se pa nje ri-formatim te plote e ndarje ne trustet perkatese, duke harmonizuar te sotmen me pervojen skolatike e mjekesine klinike nga dje, gjithmone ne pershtatje me kushtet e vendit tone, shendetesia publike nuk do kete shance te ndaloje kete monumental decline [sic] ku ka rene tashme; dhe aq me shume te jete kompetitive ne rajon apo te perballet me challenges [sic] ku eshte ne raport me spitalet dhe klinikat e shumta private ne vend. 

Gjithshatu kam bindjen se nje ndryshim i sukseshem e ben shendtesine publike me atraktive ne raport me (a) ikjen jashte vendit, dhe (b) tempptimit per te punuar ne spitalet private; personalisht besoj se pas: 

· Pershtypjeve te pacienteve 

· Do jene mjeket dhe infermieret ata qe do votojne me kembet e tyre, dhe te kene si zgjedhje te pare punen ne shendetesine publike 

Keto dy parametra duhen konsideruar si treguesi primar i suksesit. Vetem nje ndarje e tille ne truste, e mire menduar dhe manaxhuar me rregull, disipline e sens; do sjelle ate qe disa gjenerata mjekesh e infermieresh kane sakrifikuar per ta ndertuar me mund e dje, dhe meriton popullata ne vend; Sherbim Cilesor Shendetesor. 

Konkluzione: 

· Gjendjen ne terren e njohin mire profesionistet e publiku, online do thoja qe shendeesia ka paraqitje pertej katastrofike, praktikisht nuk ekziston. Shqipja nuk ka nje faqe te plote & zytare te mjekesise online [ne bote, fq e Ire fillon ne 1995-en] Pa filluar DBMI nuk kane qene as vitaminat e mineralet e plota dhe as situatat e urgjences. 

· Institucionet shendetesore shqiptare nga QSUT, telemedicina, trauma, spitalet lokale; jane te gjithe te pasqyruara ne kete liber [Kapitulli IX] sa dobet gjinden sot online [anemike, dormante, jo-ekzistente, shumica sillen si fq. private] ne forma qe ulin nje vend dhe denigrojne mundin ditor te punonjesve te tyre. Klik ne titull per librin: Urgjenca 

· Google vetem dy fjale: Shendetesia + Publike. Shih rezultatet. Klik edhe Google Images. Menjehere veren se aty jam une, me DBMI. Ne morine e fjaleve shqip [indeksimi ne shq nuk behet ne cilesi/ fusha e mjekesise por ne sasi/ fjala-fjale] dhe kaq eshte e veshtire te mbash rankim; vetem keto te tregojne ‘sa rendesiiI kam kushtuar. Nuk ka individ as institucion ne gjuhen tone, qe eshte promovuesi e avokati me fierce [sic] i shendetesie publike online sa jam une nga 2014-2020. 

· Ne 50 e-books qe kam botuar per periudhen 2014-2020, 8 prej tyre jane per shendetesine publike, klik per DBMI_ISSUU 

· Situata aktuale akute, eshtenje emergjence reale qe duhet vleresuar sa me pare. Ne vitet qe vijne kur Shq do hyje ne Europe, dhe ikjet e mjekeve infermiereve do jene me te lehta, shendetesia do marre nje goditje massive, nga e cila nuk do mund te marre veten me. Nese studion c’ka ndodhur ne Rumani, Hungari, Bullgari etj, kupton edhe rrezikun per Shqiperine e neserme, dhe e gjitha kjo pa llogaritur sa dobet eshte shendetesia publike sot. 

· Nuk ka rruge tjeter, ose ndalon hemorragjia ne cdo ane, ose kollapsi do jete total dhe i pa-kthyeshem 

· Detyrimi e pergjegjesia, Shqiperia e pas 1945 ne shendetesine publike arriti te prodhoje dicka qe nuk mund te quhet me pak se MREKULLI, nje faktor primar ne demografi e jetegjatesi, 4-fishim te popullates, ne 45 vite, ruajtje e nje ekulibri disi pas nje emigracioni ne 30 vite ku iku ~39% e popullsise [vendi nr.2 ne Europe, nr.e nje eshte Bosnja e luftes me 41%] dhe soliditeti skolastik qe per kushtet tona na ka sherbyer mire deri tani, Nese ky asset kombetar nuk vleresohet, do e humbin se shpejti dhe PERGJITHMONE. 

· Ndergjegjesimi per brezat e legacy [sic] cfare do leme pas neser, as politika dhe as ditorja e jone nuk kane justifikime per Shqiperine qe vjen, nje dite do gdhihet pa Shendetesie Publike, dhe dihet rezulati ne vendet e varfera [bile dhe ne ato te pasura, shih SHBA, me >15% te populates pa siguracione shendetesore, ~47.000.000 persona] dhe ndikimet negative perkatese. 

· Nuk ka me kohe, shendetesia pubike eshte nen-kronometer, tik-tok, tik-tok…

bb, qershor 2020, 

londer, britani e madhe.

shenim: ne 50 e-book 

qe kam publikuar 

ne periudhen 2014-2020, 

8 prej tyre jane per 

Shendetesine Publike, 

klik ne DBMI_ISSUU