Ekspertet Nuk Japin Zgjidhje nga Dominic Lawson

“Boris eshte aq i zgjuar ta kuptoje qe nuk mund te notoje ne keto thellesi, ndaj prane ka njerezit me te mire te mundshem.” tha Paul Nurse ‘te vjen keq kur sheh njerezit qe kane denoncuar ekspertet te dalin ne auditor dhe te flasin per ekspertet. Kjo nuk te mbush me besim te madh”

Titulli i artikullit:

Po, Ne na duhen Ekspertet por 
Nuk jane Ata qe do e Gjejne Zgjidhjen 
per te dale nga Kriza.
nga Dominic Lawson [perkthim i imi]

Vetem nje lloj tipi i vecante perfshihet ne loje per te fituar pike ne nje pandemi. Por Sir Paul Nurse, shkenctari qe ka marre cmimin Nobel, duket se hyn ne ate kategori. Sir Paul ka nje hatermbetje politike. Me shume pasion ai ka qene kunder fushates nga Boris Johnson per te lene BE (ekonomia jone eshte derrmuar ng Brexit, ka thene ne menyre te pasakte ne gazeta) dhe ai i referohet frazes se njohur nga Michael Gove gjate fushates “ njerezit jane lodhur me ekspertet’

Realisht cfare Gove tha, ishte: “une mendoj se njerezit e ketij vendi jane lodhur nga ekspertet e organizatave me akronime qe ne te shkuaren gjithmone kane qene gabim’ Ai po u referohej trupave si CBI qe ka deklaruar se do ishte nje disaster per sterlinen nese do linte Mekanizmin Europian te Shkembimeve Monetare, dhe me pas, duke i meshuar dy-fish, argumentoi se do jete terror per ekonomine Britanike nese refuzon te nderroje sterlinen per euro. Ne te dy raste, ata u provuar te jene shume gabim.

Te Shtunen, gjeneticisti e ish-presidenti i Shoqates Mbreterore ju versul Boris Johnson per ate qe e quajti: “bazim te vonuar tek ekspertet” Edhe ne qofte se ata do ishin provuar korrekt dhe euro do kishte qene nje bekim, kjo ide eshte huq ne nje pike thelbesore.

Politikanet zgjidhen ne zyre kur jua mbushin mendjen nje numri te larte njerezisht se gjykimi i tyre eshte i sakte, ose te pakten reflekton mentalitetin aktual te vendit. P.sh. nese publiku ne pergjithesi shikon kontrollin e kufinjve dhe emigracionin si me te rendesishem se te mbaje akces te pashkeputur me punonjes nga Europa per bizneset britanike, ata presin nga politikanet qe te degjohen, jo thjeshte nga ‘ekspertet’ qe paralajmeruan se kjo do sillte rritje me te ngadalte ekonomike.

Kur JK Galbraith (autor i best sellerit ne kollapsin e Wall Street, 1929) verejti se “i vetmi funksion i parashikimeve ekonomike eshte te beje astrologjine te duket e respektueshme’ ai po perdorte humor per te thene se ekonomia nuk eshte nje shkence.

Por ekspertet mjekesore ne krahe te Kr. Ministrit (para se ai te semurej nga virusi) Sir Patrick Vallance dhe Chris Whitty jane shkenctare te vertete dhe epidemiologjia eshte shkence e vertete. Megjitheate, problemi ngelet, se eshte nje virus krejt i ri, me vecori unike dhe ndikon njerezit me efekte qe jane mister qofte dhe tek ekseprtet.

Ata – le me Ne - nuk e kane idene nese qarkullon vetem ne nje forme, ose ne variante si virusi i girpit. Ata nuk e kane idene nese gjenetika i ben Europianet me te predispozuar ndaj tij, ose me me shume shance te vdesin se te themi Aziatiken. Ata nuk e kane idene cfare proporcioni te popullates do kontaktoje virusin por nuk do kete simptoma.

Qofte ne nivelet me bazike, ka konfuzion: ‘eksperte’ te ndryshem kane kend-veshtrime te ndryshme nese te gjithe qytetaret duhet apo nuk duhet te mbajne maska ne publik.

Kjo shpjegon disi pse Suedia ka nje veshtim me pak dragonian se Britania. Qeveria e tyre ka ndjekur keshillen e shefit te epidemiologjise, Ander Tegnell, i cili, bazuar ne modelin e tij ne shancet si mund te progresojne pandemia, mendon se nje karantine shteterore nuk eshte e domosdoshme per te mbajtur te ulur numrin e hospitalizimeve nga COVID-19 ne nje nivel te manazhueshem.

Dje, Tegnel deklaroi se eshte ‘i pa-kenaqur’ qe Britania ka braktisur sistemin e meparshem qe ishte me i lirshem, sepse ekspertet tane kane pasur te njejten strategji si ai, duke mos pranuar te fusin te gjithe vendin pervec disa ‘punonjes kyc’ nen nje forme te arrestit shtepak.

Ne diten e nje bestytnie, data 13 Mars, e Premte, shefi i keshillimit shencor, Sir. Patric Wallace, i tha kombit se ‘qellimi yne eshte te reduktojme pikun [e infeksionit] dhe jo ta supresojme are plotesisht…si dhe, se shumica e madhe e njerezve marrin formen e bute te semundjes, qe te krijojme keshtu nje fare imunite grupi [herd immunity]

Por tre dite me pas, ai plan – te lejohej virusi te perhapej nje popullate shoqerisht aktive, ku autoritetet keshillonin vetem kategorite vulnerable te terhiqen nga kontakti me boten e jashtem – u terhoq. Arsyeja ishte se ‘eksperti’ me i preferuar i Qeverise, prof. Neil Ferguson nga Kolegji Imperial, kishte botuar nje material qe sugjeronte se strategjia ekzistente mund te sillte rreth 250.00 vdekje.

Suedia po ndjek keshillat e epidemiologut Anders Tegnell. Kjo, ka qene. Ta themi ne formen me cinike te mundshme, politikisht e papranueshme. Ose si Qeveria e donte: keshillat nga ‘ekspertet’ ndryshuan, dhe ne adxhustuam strategjine. E verteta eshte se kjo keshille mbante brenda nje vrime te madhe, qe ata shume vone po arrinin ta shihnin.

Kam qene ne biseda me nje mik qe me para ka keshilluar qeverine ne probleme te lidhura me shendetin dhe qe ishte teper i inatosur: “ne fund fare plani i tyre bazohej ne ‘imunitetin e grupit’ por strategjia vetem ka kuptim nese ke nje sistem testues qe, ne shkalle masive, tregon se ku dhe kur njerezit jane bere imune. Por testi qe ata krijuan ka sensitivitet vetem 25%, qe d.m.th, per cdo 4 njerez qe jane imune ata do identifikojne ne menyre korrekte vetem njerin. Pra s’ka pasur saktesi. Po ashtu, ata deshtuan te kapin heret sa e lehte eshte per njerezit t’ja pasojne virusin te moshuarve.

Miku im ishte skeptik dhe ndaj planeve ne materialin e Prof, Ferguson: “Jane bazuar ne idene se ne do kemi lock-downs nga koha tani deri ne Tetor te vitit tjeter -2021 ! – “sepse kane menduar se nuk do kete vaksine per te gjithe deri ne ate kohe. Une nuk e shoh se si publiku Britanik do duroje deri atehere”

Kjo tregon limitet e ‘eksperteve’ ne keto rrethana. Modelet e tyre ne udhetimin e infeksionit ne rrethana te ndryshme nuk jane ne fakt vetem projektime bazuar ne te dhena qe mund te jene jo te sakta [sidomos ato qe na kane ardhur nga Kina] Por edhe nese supozojne se projektimet epidemiologjike jane krejtesisht korrekte, ato ne vetevete nuk mund te percaktoje vendimet qeveritare.

Ato do ndermerren bazuar ne gjykim politik. Ne kete rast: balanca mes tolerances se publikut per nje kufizim total, qofte dhe te perkohshem, te lirise fizike (plus efektit negativ ne te ardhurat e tyre) dhe tolerancen e sherbimeve shendetesore qe do permbytet nga nje rritje e infeksioneve, qe do sjelle nje tajfun me fatalitete.

Ne kete rast, jane politikanet qe jane ekspertet e vertete. Puna e tyre eshte te kuptojne natyren e njerezve qe perfaqesojne, dhe kur, te jete e domodoshme, t’jua mbushin mendjen atyre te pranojne ate qe do jete me e mira e nje zgjidhje te tmerrshme. Asnje ekspert shkencor nuk mund te ndihmoje me nje vendim te tille – megjithese moral ne nje shkalle te madhe – ne fakt as Archipeshkvi i Kanterburit nuk ndihmon.

Per Boris Johnson, per te cilin maksima e vete-deklaruar politike eshte te jete ‘pro-kekut dhe pro-ta haje ate’ dhe optimizmi i perhershem i ngjan karakterit te Dickens, Wilkins Micawber, kjo domosdoshmeri mund te duket gati e pabesueshme. Por ai gjithmone ka dashur te jete ‘mbret i botes’ qe kur ka qene femije. Pra tani nuk ka pse ankohet nga vetmia e vendimeve te tilla, dhe kur njerez si Sir Paul Nurse rrudhin buzet nga bankina.

Perkthyer per #DBMI

me 06. Prill, 2017. b.b

1. Klik per artikullin origjinal: Yes, we need experts but they’re not theones who must find a way out of this crisis

2. Me 10 Maj, 2018 kam shkruar per John Diamond 

[lidhja e autorit me J.D eshte  ne foto]

klik ne titull:

"K: Sepse edhe Frikacakeve u bie Kanceri"